Ở Trường TH&THCS Quang Trung, xây dựng văn hóa học đường đặt ra một yêu cầu cụ thể đối với công tác xây dựng Đảng: chuẩn mực của người đảng viên phải được thể hiện trong cách thầy cô làm việc, ứng xử với học sinh và phối hợp với gia đình. Từ thực tiễn ấy, cách tiếp cận “Đảng viên nêu gương – giáo viên đồng hành – học sinh thực hiện” gợi mở một hướng đi để những điều được xác định trong sinh hoạt chi bộ từng bước trở thành nếp sống của nhà trường.

Có những thay đổi bắt đầu từ một lời góp ý kiên nhẫn, một lần người lớn nhận trách nhiệm, một học sinh biết cân nhắc trước khi bình luận trên mạng. Khi hành vi tốt được thực hiện đều đặn, học sinh có cơ hội học bằng quan sát và trải nghiệm. Đó là nơi công tác xây dựng Đảng có thể tạo nên ảnh hưởng gần gũi, bền bỉ đối với đời sống học đường.

 Chuẩn mực của đảng viên đi vào đời sống giáo dục

Quy định số 144-QĐ/TW ngày 9/5/2024 của Bộ Chính trị xác định yêu cầu gương mẫu trong công tác và sinh hoạt, đề cao trách nhiệm của người có chức vụ; đồng thời yêu cầu nhất quán giữa lời nói và hành động. Hướng dẫn số 159-HD/BTGTW ngày 3/7/2024 của Ban Tuyên giáo Trung ương yêu cầu cụ thể hóa chuẩn mực phù hợp với từng cơ quan, đơn vị, gắn việc thực hiện với tự soi, tự sửa.

Đối với trường học, những yêu cầu ấy có thể được nhận diện qua công việc hằng ngày. Người đứng đầu lắng nghe ý kiến của tập thể; giáo viên thực hiện đúng quy định chuyên môn, đánh giá học sinh công bằng; cán bộ, đảng viên giữ thái độ cầu thị khi có góp ý. Những hành vi ấy giúp học sinh hiểu sự tôn trọng, trung thực và trách nhiệm bằng những điều các em nhìn thấy.

Muốn học sinh biết lắng nghe, thầy cô phải tạo cơ hội để các em được trình bày. Muốn học sinh biết nhận lỗi, người lớn cần có thái độ công bằng khi xử lý sai sót. Giáo dục bằng nêu gương đòi hỏi sự nhất quán: điều được nói trong lớp học cần được thực hành cả trong sinh hoạt tập thể và trên môi trường mạng.

Báo cáo tổng kết năm học 2025–2026 của nhà trường, được dẫn trong tư liệu bài viết, ghi nhận đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên cơ bản thực hiện nghiêm túc quy tắc ứng xử, nêu gương trong giao tiếp và tác phong sư phạm. Nền nếp, kỷ cương được duy trì; học sinh có ý thức hơn trong chấp hành nội quy, lễ phép với thầy cô, đoàn kết với bạn bè. Đây là nền tảng để tiếp tục đưa yêu cầu nêu gương vào từng nhiệm vụ giáo dục.

Nhìn thẳng khoảng cách giữa kế hoạch và nếp sống

Cùng với kết quả, báo cáo năm học 2025–2026 cũng chỉ ra những hạn chế: việc xây dựng và triển khai kế hoạch văn hóa học đường ở một số thời điểm còn hình thức; nội dung chưa phong phú, chưa có nhiều hoạt động sáng tạo, hấp dẫn học sinh. Việc theo dõi, đánh giá, biểu dương và nhân rộng gương tốt chưa thường xuyên.

Một bộ phận nhỏ học sinh chưa tự giác trong thực hiện văn hóa ứng xử, vẫn còn vi phạm nội quy và giao tiếp chưa chuẩn mực, nhất là trên môi trường mạng. Sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các tổ chức ở địa phương có lúc chưa chặt chẽ. Những hạn chế đó cho thấy cần làm rõ trách nhiệm của từng người, từng bộ phận, đồng thời duy trì việc giáo dục qua những tình huống cụ thể.

Văn hóa học đường khó trở thành nếp sống nếu chỉ xuất hiện trong một đợt tuyên truyền. Chi bộ cần xác định vấn đề cần giải quyết, phân công trách nhiệm và kiểm tra chuyển biến sau thực hiện. Đảng viên cần lựa chọn việc làm phù hợp với vị trí công tác. Giáo viên cần tạo môi trường để học sinh thực hành; học sinh cần có cơ hội tham gia xây dựng và giữ gìn nền nếp của lớp, của trường.

 Cách tiếp cận “Đảng viên nêu gương – giáo viên đồng hành – học sinh thực hiện” vì vậy cần được hiểu là một hướng tổ chức công việc. Giá trị của cách làm nằm ở mối liên hệ giữa trách nhiệm của người lớn và sự tiến bộ của học sinh, được theo dõi qua thời gian.

Giáo viên đồng hành để học sinh được nâng đỡ

Nêu gương bắt đầu từ người lớn, còn giáo viên là người chuyển yêu cầu ấy thành cách giáo dục phù hợp với từng học sinh. Một lời góp ý có thể giúp em nhận ra lỗi mà vẫn giữ được sự tự tin. Một cuộc trao đổi với phụ huynh có thể mở ra cơ hội hỗ trợ thay vì làm gia đình thêm lo lắng. Sự kiên trì của thầy cô đặc biệt cần thiết đối với những học sinh gặp khó khăn trong học tập và giao tiếp.

Năm học 2025-2026 Trường THCS Quang Trung có 351 học sinh, trong đó có 12 học sinh dân tộc thiểu số và 3 học sinh khuyết tật. Nhà trường phân công giáo viên có kinh nghiệm, trách nhiệm trực tiếp giảng dạy, kèm cặp học sinh dân tộc thiểu số; phối hợp với chính quyền địa phương, ban nhân dân làng và người có uy tín để vận động phụ huynh quan tâm đến việc học của con em.

Một số học sinh dân tộc thiểu số còn khó khăn trong tiếp thu kiến thức, vốn tiếng Việt và kỹ năng giao tiếp. Một bộ phận phụ huynh bận mưu sinh nên chưa có điều kiện phối hợp thường xuyên. Trong hoàn cảnh đó, đồng hành cần được thể hiện bằng việc tìm cách tiếp cận phù hợp, kiên trì hỗ trợ và tạo cơ hội để các em tham gia hoạt động cùng bạn bè.

Môi trường học tập thân thiện, không phân biệt đối xử đã tạo điều kiện để học sinh dân tộc thiểu số hòa nhập tốt hơn. Việc phối hợp với chính quyền, ban nhân dân thôn Yều và người có uy tín trong cộng đồng cũng là kinh nghiệm đáng tiếp tục phát huy. Văn hóa trường học được thể hiện rõ qua cách tập thể chăm lo cho những em cần được hỗ trợ nhiều hơn.

Với Tổ Tự nhiên, hướng vận dụng có thể bắt đầu ngay trong hoạt động chuyên môn: hướng dẫn học sinh trung thực khi ghi chép kết quả thực hành, biết hợp tác trong nhóm, sử dụng thiết bị an toàn và tôn trọng đóng góp của bạn. Đây là những nội dung đề xuất để gắn giáo dục văn hóa ứng xử với bài học, phù hợp điều kiện thực tế của tổ và nhà trường.

Đọc đúng những con số về sự tiến bộ

Đích đến của giáo dục văn hóa là học sinh biết thực hiện điều đúng và dần hình thành thói quen tự giác. Kết quả rèn luyện là một dữ liệu để nhìn lại quá trình ấy, nhưng cần được đọc cùng những thông tin khác về chuyên cần, hành vi, quan hệ bạn bè và sự phối hợp của gia đình.

Năm học 2025–2026, trong 351 học sinh của Trường THCS Quang Trung, có 340 em được xếp loại rèn luyện Tốt, chiếm 96,87%; 11 em Khá, chiếm 3,13%; không có học sinh ở mức Đạt hoặc Chưa đạt. Tỷ lệ rèn luyện Tốt tăng 6,12 điểm phần trăm so với mức 90,75% của năm học 2024–2025. Các số liệu này thuộc giai đoạn trường tổ chức cấp THCS, không phải số liệu tổng hợp của trường liên cấp sau sắp xếp.

Kết quả rèn luyện cho thấy một tín hiệu tích cực về nền nếp của nhà trường. Tuy nhiên, nhiều yếu tố cùng tác động đến học sinh; dữ liệu hiện có chưa đủ để tách riêng mức đóng góp của cách tiếp cận nêu gương. Theo dõi thêm những thay đổi trong hành vi sẽ giúp nhà trường đánh giá sát hơn hiệu quả giáo dục.

Kết quả học tập cũng cần được trình bày đầy đủ: 117 học sinh Tốt, chiếm 33,33%; 140 em Khá, chiếm 39,89%; 94 em Đạt, chiếm 26,78%. Tỷ lệ Tốt và Khá cộng lại là 73,22%. Số liệu cho thấy bên cạnh kết quả rèn luyện, nhà trường vẫn cần tiếp tục hỗ trợ học sinh nâng cao chất lượng học tập.

Nhà trường ghi nhận công tác huy động học sinh ra lớp, duy trì chuyên cần được thực hiện hiệu quả; không có học sinh dân tộc thiểu số bỏ học giữa chừng vì lý do chủ quan. Các chính sách hỗ trợ được triển khai đúng đối tượng và nhiều nguồn lực được huy động cho học sinh khó khăn. Giữ học sinh gắn bó với trường lớp là điều kiện để giáo dục văn hóa được thực hiện liên tục.

Một lời chào tự giác, một lần biết nhận lỗi hay một học sinh tiến bộ sau thời gian được hỗ trợ đều có giá trị. Nếu được ghi nhận có hệ thống, những thay đổi đó sẽ bổ sung chiều sâu cho các con số tổng kết, đồng thời giúp chi bộ và nhà trường nhận diện những việc cần tiếp tục làm.

Kết nối gia đình và cộng đồng từ việc cụ thể

Văn hóa học đường cần sự đồng hành của gia đình. Khi thầy cô và phụ huynh cùng thống nhất cách hướng dẫn, học sinh có điều kiện thực hành những chuẩn mực ứng xử ở cả trường và nhà. Sự phối hợp cần linh hoạt với hoàn cảnh từng gia đình, nhất là những phụ huynh còn khó khăn về thời gian và điều kiện sinh hoạt.

Bên cạnh kinh nghiệm vận động học sinh ở thôn Yều, một hoạt động được cổng thông tin xã Thượng Đức ghi nhận cho thấy sự phối hợp đang tiếp tục được triển khai tại Trường Tiểu học và THCS Quang Trung. Ngày 30/9/2026, Công an xã tổ chức tuyên truyền an toàn giao thông cho 348 học sinh khối THCS và 24 cán bộ, giáo viên. Học sinh được hướng dẫn qua tình huống thực tế về đi bộ an toàn, chấp hành tín hiệu giao thông và đội mũ bảo hiểm đúng cách.

Để sự phối hợp có chiều sâu, nhà trường có thể cùng phụ huynh thống nhất một số hành vi cần rèn luyện, tiếp nhận phản hồi thường xuyên và trao đổi sớm khi học sinh cần hỗ trợ. Với giao tiếp trên mạng, cần hướng dẫn các em biết cân nhắc nội dung trước khi đăng, tôn trọng người khác và tìm sự giúp đỡ khi gặp tình huống không an toàn.

Phụ huynh cần được tiếp cận như người cùng tham gia giáo dục. Khi gia đình được lắng nghe, thông tin về học sinh sẽ đầy đủ hơn; khi thầy cô giải thích rõ mục tiêu và cách hỗ trợ, việc phối hợp có thêm cơ sở để duy trì. Nếp trường nhờ đó có điều kiện tiếp nối trong đời sống gia đình.

Để nêu gương được duy trì và đánh giá

Từ những kết quả và hạn chế được phản ánh, việc tiếp tục hoàn thiện cách làm cần tập trung vào cơ chế duy trì. Hướng đề xuất là lựa chọn vấn đề rõ ràng, phân công người thực hiện, tạo cơ hội cho học sinh thực hành và dùng phản hồi để điều chỉnh. Những bước này cần được triển khai phù hợp điều kiện nhà trường, tránh tăng thêm hồ sơ hình thức.

Thứ nhất, chi bộ xác định vấn đề từ thực tiễn. Có thể chọn một nội dung đang cần cải thiện như giao tiếp trên mạng, tinh thần trách nhiệm, sự tự giác chấp hành nội quy hoặc phối hợp với phụ huynh. Mỗi nội dung cần có biểu hiện cụ thể để thuận lợi cho theo dõi.

Thứ hai, đảng viên lựa chọn hành vi nêu gương gắn với nhiệm vụ. Người đứng đầu thực hành lắng nghe và giải quyết công việc có trách nhiệm; giáo viên giữ sự công bằng trong đánh giá, ứng xử tôn trọng và thực hiện nghiêm túc công việc đã nhận. Việc xem xét kết quả nên dựa trên hành động và chuyển biến thực tế.

Thứ ba, tổ chuyên môn đưa chuẩn mực vào hoạt động giáo dục. Thầy cô có thể trao đổi tình huống ứng xử trong sinh hoạt chuyên môn, chia sẻ cách hỗ trợ học sinh và điều chỉnh phương pháp khi cách làm cũ chưa hiệu quả. Với các môn khoa học tự nhiên, hoạt động nhóm và thực hành là cơ hội để giáo dục tính trung thực, hợp tác và trách nhiệm.

Thứ tư, học sinh tham gia xây dựng nếp sống của lớp. Các em cần được góp ý về những quy tắc gần gũi, được hướng dẫn xử lý mâu thuẫn và có cơ hội ghi nhận sự tiến bộ của nhau. Sự tham gia ấy giúp học sinh hiểu trách nhiệm của mình đối với tập thể.

Thứ năm, lấy phản hồi và dữ liệu để điều chỉnh. Nhà trường có thể theo dõi một số nội dung vừa sức: chuyên cần, vi phạm nội quy, giao tiếp trên mạng, sự tham gia của phụ huynh và các trường hợp tiến bộ. Việc so sánh cần dùng cùng cách ghi nhận, cùng phạm vi đối tượng; kết hợp số liệu với tình huống được xác minh, tránh quy mọi kết quả cho một giải pháp.

Các gương tốt cần được nhận diện và biểu dương kịp thời; những hạn chế cần được tìm nguyên nhân, có biện pháp hỗ trợ và theo dõi sau khắc phục. Việc đánh giá hiệu quả lãnh đạo của chi bộ vì thế có thêm căn cứ từ chất lượng thực hiện nhiệm vụ và sự tiến bộ của tập thể.

Điều có thể chia sẻ với các trường khác là cách lựa chọn vấn đề, chuyển yêu cầu nêu gương thành hành vi và duy trì phản hồi. Mỗi trường cần điều chỉnh theo học sinh, đội ngũ và điều kiện của mình. Khi phù hợp với đời sống của đơn vị, cách làm mới có cơ hội được thực hiện bền bỉ.

Giữ nếp tốt trong một ngôi trường liên cấp

Từ tháng 8/2026, Trường THCS Quang Trung trở thành Trường Tiểu học và THCS Quang Trung trong quá trình sắp xếp tổ chức giáo dục ở địa phương. Môi trường liên cấp đặt ra yêu cầu giữ gìn những nền nếp đã có, đồng thời lựa chọn cách giáo dục phù hợp với từng độ tuổi.

Ở cấp tiểu học, việc hình thành thói quen cần sự hướng dẫn gần gũi, kiên trì. Với học sinh THCS, nhà trường cần tạo thêm cơ hội tự quản, đối thoại và chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình. Đội ngũ giáo viên cần thống nhất tinh thần tôn trọng, công bằng, đồng thời linh hoạt về phương pháp.

Những hạn chế được chỉ ra trong báo cáo vẫn là công việc cần tiếp tục giải quyết: làm phong phú nội dung giáo dục văn hóa, duy trì biểu dương gương tốt, theo dõi sau kiểm tra và tăng cường phối hợp với gia đình. Nhìn nhận đầy đủ các việc chưa làm được giúp chi bộ xác định đúng trọng tâm lãnh đạo trong giai đoạn mới.

Từ nêu gương đến nếp trường là một quá trình được tạo nên bằng những hành vi nhỏ, lặp lại mỗi ngày. Người lớn làm trước để học sinh có điều tin cậy; giáo viên đồng hành để các em có cơ hội tiến bộ; gia đình cùng tham gia để thói quen tốt được duy trì. Khi những yêu cầu của công tác xây dựng Đảng hiện diện trong cách tập thể giải quyết việc cụ thể, văn hóa học đường có thêm một nền tảng vững chắc.

Tại Trường Tiểu học và THCS Quang Trung, hành trình ấy đang tiếp tục. Giá trị cần hướng tới là một tập thể biết nhận ra hạn chế, sửa cách làm và cùng nâng đỡ học sinh. Nếp trường được bồi đắp từ chính sự tận tâm, trách nhiệm và nhất quán của những người làm công tác giáo dục.

                    Tổ Tự nhiên - Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Quang Trung