Một nền dân chủ thực chất không chỉ cần sự tham gia mà còn cần cơ chế để người dân kiểm tra, giám sát và phản ánh. Trong môi trường giáo dục, sự giám sát của phụ huynh là một nguồn thông tin quan trọng giúp nhà trường, giáo viên nhìn lại mình. Thực hiện quyền dân chủ trong sơ sở giáo dục mầm non là sự phối kết hợp giữa phụ huynh cùng nhà trường, giáo viên trong công tác thực hiện quyền dân chủ cho trẻ được tốt hơn. Với Khẩu hiệu “Dân biết, dân bàn, dân giám sát, dân thụ hưởng” mà giám sát chính là phụ huynh, Người thụ hưởng chính là trẻ trong trường mầm non.

 Buổi sáng, cánh cổng trường mầm non mở ra. Những bước chân nhỏ xíu ríu rít theo cha mẹ đến lớp. Có tiếng chào cô, tiếng trẻ cười, tiếng phụ huynh dặn dò con trước khi rời đi.

 Một ngày mới bắt đầu từ những điều bình dị như thế. Ít ai nghĩ rằng phía sau một giờ đón trẻ, một bữa ăn, một giấc ngủ hay một cuộc trò chuyện giữa cô giáo và phụ huynh lại có thể nhìn thấy bóng dáng của một vấn đề lớn: thực hành dân chủ, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân và xây dựng mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân. Nhưng dân chủ vốn không phải điều gì xa xôi. Dân chủ bắt đầu từ việc người dân được lắng nghe. Bắt đầu từ việc một ý kiến được tôn trọng. Bắt đầu từ sự công khai, minh bạch. Và đôi khi, bắt đầu ngay từ cánh cửa của một lớp học mầm non.

 Ở trường mầm non, mỗi phụ huynh có một hoàn cảnh, một suy nghĩ và một cách chăm sóc con khác nhau. Nhưng tất cả đều có chung một mong muốn: con mình được an toàn, được yêu thương và được phát triển tốt nhất. Vì thế, khi phụ huynh góp ý về bữa ăn của trẻ, về giờ giấc sinh hoạt, về môi trường lớp học hay một hoạt động giáo dục nào đó, nếu giáo viên chỉ xem đó là “ý kiến của phụ huynh” thì có lẽ vẫn chưa đủ. Đằng sau một ý kiến là sự quan tâm. Đằng sau một câu hỏi là trách nhiệm. Và đằng sau những điều tưởng như rất nhỏ ấy là quyền được tham gia của người dân vào những vấn đề liên quan trực tiếp đến cuộc sống của mình. Người giáo viên biết lắng nghe sẽ hiểu rằng: dân vận trước hết là gần dân, hiểu dân và tôn trọng dân. Một lời giải thích chân thành có thể tháo gỡ một băn khoăn. Một cuộc trao đổi cởi mở có thể hóa giải một hiểu lầm. Một ý kiến được tiếp thu có thể tạo nên sự đồng thuận. Đó chính là cách dân chủ đi vào cuộc sống – không ồn ào, không hình thức, nhưng thiết thực và bền bỉ.

 Một ngôi trường mầm non không thể chỉ được xây dựng bởi những người đứng trên bục giảng. Phía sau mỗi lớp học là gia đình. Phía sau gia đình là cộng đồng. Và phía sau những thành quả của cộng đồng là sự chung sức của Nhân dân. Khi nhà trường công khai những nội dung cần thiết; khi phụ huynh được biết, được trao đổi và tham gia; khi các ý kiến chính đáng được tiếp nhận; khi những hoạt động chung được tổ chức trên tinh thần tự nguyện, trách nhiệm và đồng thuận, thì ranh giới giữa “nhà trường” và “phụ huynh” dần được thu hẹp. Thay vào đó là một mối quan hệ gần gũi hơn: Nhà trường – gia đình – xã hội cùng đồng hành vì trẻ.

 Đó cũng chính là một biểu hiện cụ thể của phương châm: “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ.”Ở tầm vĩ mô, đó là nguyên tắc tổ chức và vận hành của đời sống xã hội. Ở cơ sở, nguyên tắc ấy được cụ thể hóa bằng những việc làm rất gần gũi: để người dân được biết, được tham gia, được đóng góp, được kiểm tra, giám sát và được thụ hưởng những thành quả mà chính họ góp sức tạo nên.

 Niềm tin không thể yêu cầu bằng mệnh lệnh. Niềm tin phải được xây dựng bằng sự công khai và những việc làm cụ thể. Trong trường học cũng vậy. Khi những nội dung cần công khai được thực hiện rõ ràng, khi phụ huynh được cung cấp thông tin đầy đủ, khi những vấn đề liên quan đến trẻ được trao đổi kịp thời, cha mẹ sẽ hiểu hơn về công việc của giáo viên và nhà trường. Khi đã hiểu, người dân sẽ đồng thuận. Khi đồng thuận, người dân sẽ cùng tham gia. Và khi đã tham gia, người dân sẽ trở thành một phần của quá trình xây dựng và phát triển. Đó chính là ý nghĩa sâu sắc của “Dân biết”. Biết không phải để đứng ngoài quan sát. Biết để cùng suy nghĩ. Biết để cùng đóng góp. Biết để cùng chịu trách nhiệm với cộng đồng. 

 Một chủ trương dù đúng đắn đến đâu cũng khó trở thành hiện thực nếu thiếu sự đồng thuận và tham gia của Nhân dân.

 Ở trường mầm non, một hoạt động giáo dục sẽ ý nghĩa hơn khi phụ huynh cùng đồng hành. Một môi trường xanh – sạch – đẹp sẽ bền vững hơn khi mỗi gia đình cùng có ý thức. Một đứa trẻ có nền nếp sẽ tiến bộ nhanh hơn khi những điều được rèn ở trường tiếp tục được thực hiện tại gia đình. Một thông điệp về an toàn giao thông, phòng chống tai nạn thương tích hay bảo vệ trẻ em sẽ có sức lan tỏa hơn khi mỗi phụ huynh trở thành một tuyên truyền viên. Khi đó, người dân không còn là người “được tuyên truyền” một cách thụ động. Nhân dân trở thành chủ thể của quá trình thực hiện. Đây chính là sức mạnh lớn nhất của công tác dân vận. Không phải làm thay dân. Không phải nói thay dân. Mà là khơi dậy sức dân, tập hợp sức dân và phát huy sức dân. Một phụ huynh đóng góp một ý tưởng. Một gia đình chung tay một việc nhỏ. Một giáo viên tận tâm thêm một chút. Một tổ chức đoàn thể tham gia thêm một hoạt động. Một người dân góp một tiếng nói xây dựng. Những điều tưởng như nhỏ bé ấy, khi được kết nối bằng tinh thần trách nhiệm, sẽ tạo nên sức mạnh lớn. Đó là sức mạnh của đoàn kết. Đó là sức mạnh của cộng đồng. Đó là sức mạnh của lòng dân. Trong quá trình ấy, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội có vai trò quan trọng trong việc tập hợp, vận động Nhân dân; phát huy quyền làm chủ; tham gia giám sát, phản biện xã hội; góp phần đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến gần hơn với cuộc sống.

 Bởi một chủ trương chỉ thực sự có sức sống khi được Nhân dân hiểu, đồng tình và tham gia thực hiện.

 Một nền dân chủ thực chất không chỉ cần sự tham gia mà còn cần cơ chế để người dân kiểm tra, giám sát và phản ánh. Trong môi trường giáo dục, sự giám sát của phụ huynh là một nguồn thông tin quan trọng giúp nhà trường nhìn lại mình. Có những điều giáo viên nhìn thấy. Có những điều cán bộ quản lý nhìn thấy. Nhưng cũng có những điều chỉ phụ huynh mới cảm nhận được.

 Vì vậy, một ý kiến góp ý không nên được nhìn nhận như sự đối lập. Nếu được tiếp nhận với tinh thần xây dựng, phản ánh của người dân chính là một “tấm gương” giúp tổ chức, cơ quan và mỗi cán bộ, đảng viên tự soi, tự sửa, nâng cao trách nhiệm phục vụ Nhân dân. Đó cũng là ý nghĩa của giám sát và phản biện xã hội. Lắng nghe không làm giảm đi uy tín của người lãnh đạo. Ngược lại, biết lắng nghe chính là biểu hiện của trách nhiệm trước Nhân dân.

 Nói chung để phát huy vai trò chủ thể của nhân dân về quyền thực hiện dân chủ, kiểm tra, giám sát vận động tuyên truyền trong sơ sở giáo dục mầm non thì mỗi giáo viên, mỗi cán bộ, mỗi đảng viên, dù ở vị trí nào, đều có thể góp phần vun đắp niềm tin ấy bằng chính công việc của mình. Với giáo viên mầm non, đó có thể là một ngày làm việc tận tụy. Một lời nói chân thành với phụ huynh. Một lần lắng nghe ý kiến của cha mẹ trẻ. Một việc làm minh bạch. Một hành động bảo vệ quyền lợi chính đáng của trẻ. Nhỏ thôi, nhưng thiết thực và khi hàng triệu việc làm nhỏ bé ấy được cộng lại, sức mạnh sẽ không còn nhỏ bé. Đó chính là dân chủ trong đời sống. Dân chủ không chỉ nằm trong những văn bản. Dân chủ phải được thể hiện bằng hành động. “Dân biết, dân bàn, dân giám sát, dân thụ hưởng.

                                   Lương Thị Cẩm Tú, Trà Thị Nở, Lê Thị Tùng,

                          Nguyễn Thị Tuyết Nhung - Trường Mầm non ThượngĐức