Thể loại: Tạp chí

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ chiến lược, thường xuyên, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự ổn định và phát triển của đất nước. Trong kỷ nguyên phát triển mới, nhiệm vụ ấy không chỉ đặt ra yêu cầu kiên định về lập trường, quan điểm, mà còn đòi hỏi đổi mới mạnh mẽ về phương thức tổ chức thực hiện. Khi xã hội vận động nhanh, công nghệ số thâm nhập sâu vào đời sống, thông tin trở thành một nguồn lực phát triển, đồng thời cũng là địa bàn đấu tranh tư tưởng phức tạp, thì cách bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải chủ động hơn, hiện đại hơn, gần dân hơn và thuyết phục hơn.

Các thế lực thù địch, phản động, phần tử cơ hội chính trị luôn tìm cách chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng bằng nhiều thủ đoạn tinh vi. Chúng không chỉ phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới, vai trò lãnh đạo của Đảng, mà còn lợi dụng những vấn đề phát sinh trong đời sống xã hội để gieo rắc hoài nghi, kích động tâm lý bất mãn, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân. Trong môi trường số, các thủ đoạn ấy được khuếch đại bởi tốc độ lan truyền, tính ẩn danh, tâm lý đám đông và xu hướng tiếp nhận thông tin nhanh, ngắn, cảm tính của một bộ phận người sử dụng mạng.

Trước thực tế đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể chỉ là hoạt động mang tính phản ứng, xử lý tình huống sau khi thông tin xấu đã phát tán. Cần chuyển sang tư duy kiến tạo: chủ động xây dựng hệ sinh thái thông tin tích cực, làm cho thông tin đúng, thông tin chính thống, thông tin có ích xuất hiện thường xuyên, gần gũi, dễ tiếp cận và có sức lan tỏa. Khi cái đúng được làm rõ, cái tốt được nhân lên, cái đẹp được lan tỏa, cái sai sẽ bị thu hẹp không gian tác động. Đây là yêu cầu phù hợp với tinh thần đổi mới công tác chính trị, tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số.

Ở cấp cơ sở, yêu cầu này càng có ý nghĩa thiết thực. Cơ sở là nơi trực tiếp đưa chủ trương, chính sách vào cuộc sống; là nơi sớm nhất tiếp nhận tâm tư, nguyện vọng, băn khoăn, phản ánh của Nhân dân; là nơi các vấn đề dân sinh nảy sinh và cũng là nơi có điều kiện tốt nhất để giải thích, đối thoại, thuyết phục bằng thực tiễn. Vì vậy, nếu coi không gian mạng là một mặt trận quan trọng, thì cơ sở chính là điểm tựa xã hội để mặt trận ấy có chiều sâu, có tính bền vững, có nền tảng niềm tin.

Hệ sinh thái thông tin tích cực ở cơ sở không đơn thuần là việc đăng nhiều tin, chia sẻ nhiều bài viết hay mở thêm kênh truyền thông. Đó là một chỉnh thể gồm nguồn thông tin chính xác, chủ thể truyền thông có trách nhiệm, phương thức chuyển tải phù hợp, cơ chế tiếp nhận phản hồi thông suốt, sự phối hợp giữa các lực lượng và nền tảng thực tiễn đáng tin cậy. Nói cách khác, thông tin tích cực chỉ có sức sống khi gắn với việc làm tích cực, kết quả tích cực và thái độ phục vụ tích cực của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Trước hết, nguồn thông tin phải đúng, kịp thời và có căn cứ. Người dân cần được biết rõ chủ trương mới tác động đến mình như thế nào, chính sách mới đem lại quyền lợi và trách nhiệm gì, quy trình thực hiện ra sao, địa chỉ tiếp nhận phản ánh ở đâu. Nếu thông tin chính thống chậm, khó hiểu hoặc xa đời sống, tin đồn và suy diễn sẽ có cơ hội lấp đầy khoảng trống. Ngược lại, khi thông tin chính thống đến sớm, rõ ràng, dễ kiểm chứng, niềm tin sẽ được củng cố và dư luận sẽ được định hướng tích cực.

Thứ hai, chủ thể truyền thông ở cơ sở phải đa dạng nhưng thống nhất về định hướng. Không chỉ bộ phận tuyên truyền mới làm công tác tư tưởng, mà mỗi cán bộ, đảng viên, đoàn thể, người có uy tín, tuyên truyền viên, cộng tác viên cơ sở đều có thể tham gia lan tỏa thông tin đúng. Vấn đề là phải có nhận thức chung, nguyên tắc chung và kỹ năng phù hợp. Một cán bộ tiếp dân biết giải thích chính sách dễ hiểu cũng đang làm công tác tư tưởng. Một đoàn viên chia sẻ mô hình hay ở khu dân cư cũng đang góp phần lan tỏa giá trị tích cực. Một đảng viên bình tĩnh phản hồi thông tin sai trong nhóm cộng đồng cũng đang bảo vệ nền tảng tư tưởng bằng hành động cụ thể.

Thứ ba, phương thức chuyển tải phải phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin mới. Cùng một nội dung, nếu chỉ trình bày bằng văn bản hành chính dài, hiệu quả tiếp cận sẽ hạn chế; nhưng nếu được chuyển hóa thành bản tin ngắn, chuyên mục hỏi - đáp, đồ họa thông tin, video ngắn, thông báo phát thanh cơ sở, bài viết gắn với câu chuyện cụ thể, người dân sẽ dễ hiểu và dễ nhớ hơn. Đổi mới phương thức không phải là giản lược nội dung, mà là làm cho nội dung đúng trở nên gần hơn với đời sống.

Thứ tư, hệ sinh thái thông tin tích cực phải có cơ chế lắng nghe và phản hồi. Tuyên truyền một chiều trong bối cảnh hiện nay khó đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Người dân không chỉ cần được cung cấp thông tin, mà còn cần được giải thích, được trả lời, được tham gia góp ý, được thấy phản ánh của mình được tiếp nhận. Vì vậy, công tác thông tin ở cơ sở phải gắn với dân vận, đối thoại, tiếp công dân, giải quyết thủ tục hành chính, nắm bắt dư luận xã hội và xử lý kiến nghị chính đáng.

Thứ năm, thông tin tích cực phải dựa trên thực tiễn tích cực. Không thể thuyết phục Nhân dân bằng lời nói nếu công việc của dân chậm trễ, chính sách thiếu minh bạch, cán bộ thiếu trách nhiệm, hoặc những vấn đề dân sinh không được xử lý. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở cơ sở vì thế phải gắn chặt với chất lượng quản lý, điều hành, cải cách hành chính, chuyển đổi số, công khai chính sách, nâng cao đạo đức công vụ và tinh thần phục vụ Nhân dân. Thực tiễn tốt chính là luận cứ sống động nhất để phản bác mọi sự xuyên tạc.

Từ thực tiễn công tác ở lĩnh vực văn hóa - xã hội cấp cơ sở có thể thấy rõ mối quan hệ giữa thông tin, văn hóa, an sinh và niềm tin chính trị. Công tác văn hóa góp phần xây dựng môi trường lành mạnh, nuôi dưỡng giá trị tốt đẹp, củng cố đoàn kết cộng đồng. Công tác thông tin - tuyên truyền giúp định hướng nhận thức, cổ vũ cái đúng, phê phán cái sai. Công tác giáo dục, y tế, an sinh xã hội, người có công, bảo trợ xã hội thể hiện trực tiếp bản chất nhân văn của chế độ. Khi những lĩnh vực ấy được triển khai hiệu quả, người dân sẽ cảm nhận rõ hơn sự quan tâm của Đảng và Nhà nước thông qua chính đời sống của mình.

Tuy nhiên, xây dựng hệ sinh thái thông tin tích cực ở cơ sở cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn. Một bộ phận cán bộ còn ngại sử dụng nền tảng số, kỹ năng truyền thông còn hạn chế, khả năng nhận diện tin giả chưa đồng đều. Một số nội dung tuyên truyền còn nặng tính hành chính, thiếu câu chuyện thực tiễn, thiếu hình thức trực quan. Cơ chế phối hợp giữa các lực lượng có lúc chưa nhịp nhàng. Việc đo lường hiệu quả thông tin tích cực chưa rõ, chủ yếu dựa vào số lượng tin bài mà chưa chú trọng mức độ tiếp nhận, thay đổi nhận thức và đồng thuận của người dân.

Bên cạnh đó, không gian mạng thường ưu tiên nội dung gây chú ý, cảm xúc mạnh, giật gân, trong khi thông tin chính thống nếu khô cứng sẽ khó cạnh tranh về sức lan tỏa. Nhiều thông tin sai trái được trình bày dưới dạng ngắn gọn, dễ hiểu, có hình ảnh, có tiêu đề kích thích, khiến người đọc dễ bị cuốn theo trước khi kiểm chứng. Đây là thách thức lớn, đòi hỏi cơ sở không chỉ đúng về nội dung, mà còn phải hấp dẫn, kịp thời, linh hoạt về phương thức chuyển tải.

Để đáp ứng yêu cầu trong kỷ nguyên phát triển mới, cần tập trung thực hiện sáu giải pháp chủ yếu.

Một là, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cả hệ thống chính trị.
Cấp ủy, chính quyền, Mặt trận, đoàn thể và từng cán bộ, đảng viên phải nhận thức rõ vai trò của thông tin tích cực trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Đây là nhiệm vụ thường xuyên, gắn với nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan, đơn vị; không phải việc riêng của một bộ phận chuyên trách.

Hai là, chủ động thông tin từ sớm, từ xa đối với những vấn đề Nhân dân quan tâm.

Các chính sách mới, nhiệm vụ lớn, nội dung tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh phải được chuẩn bị truyền thông ngay từ đầu. Thông tin cần rõ việc gì, vì sao làm, ai chịu trách nhiệm, người dân được hưởng lợi gì, phản ánh qua đâu. Càng công khai, rõ ràng, càng hạn chế khoảng trống thông tin và nguy cơ bị suy diễn sai lệch.

Ba là, xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị, năng lực số và kỹ năng truyền thông công vụ.

Cán bộ, nhất là ở cơ sở, phải biết sử dụng nền tảng số an toàn, biết kiểm chứng nguồn tin, biết viết ngắn, nói dễ hiểu, giải thích chính sách bằng ngôn ngữ gần dân. Bản lĩnh chính trị phải đi cùng năng lực công nghệ; kỹ năng số phải gắn với đạo đức công vụ và trách nhiệm nêu gương.

Bốn là, đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền và phát huy dân vận số.
Cần tăng cường các sản phẩm ngắn gọn, trực quan, dễ tiếp cận như hỏi - đáp chính sách, câu chuyện người thật việc thật, mô hình hay, infographic, video ngắn, bản tin chuyên đề. Đồng thời, phải hiện diện có trách nhiệm trên không gian mạng, biết lắng nghe, đối thoại, kết nối người dân với dịch vụ công, chính sách công và các kênh phản ánh chính thức.

Năm là, nắm chắc dư luận xã hội, kết hợp hài hòa giữa “xây” và “chống”.

Cần nắm bắt tâm tư, phản ánh của Nhân dân qua nhiều kênh: sinh hoạt chi bộ, tiếp xúc cử tri, tiếp công dân, đoàn thể, mạng xã hội, người có uy tín và cán bộ phụ trách địa bàn. Trên cơ sở đó, vừa lan tỏa thông tin tích cực, củng cố niềm tin, nhân rộng mô hình tốt; vừa kịp thời nhận diện, đấu tranh, phản bác thông tin sai trái, luận điệu thù địch, biểu hiện lệch lạc.

Sáu là, lấy sự đồng thuận của Nhân dân làm thước đo và tăng cường phối hợp lực lượng.

Hiệu quả công tác tư tưởng không chỉ đo bằng số lượng tin bài, lượt tiếp cận hay lượt chia sẻ, mà quan trọng hơn là Nhân dân có hiểu đúng chính sách, bớt băn khoăn, tin tưởng và chủ động tham gia lan tỏa điều tích cực hay không. Muốn vậy, cấp ủy phải định hướng, chính quyền tổ chức thực hiện, đoàn thể vận động hội viên, tuyên truyền viên lan tỏa nội dung, cán bộ chuyên môn cung cấp thông tin chính xác, cán bộ công nghệ hỗ trợ nền tảng số. Sự phối hợp nhịp nhàng sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị.

Cùng với đó, cần quan tâm xây dựng kho dữ liệu thông tin cơ sở phục vụ công tác tuyên truyền. Những số liệu về kết quả phát triển kinh tế - xã hội, cải cách hành chính, an sinh xã hội, giáo dục, y tế, văn hóa, chuyển đổi số; những mô hình tiêu biểu, gương người tốt việc tốt, câu chuyện đẹp trong cộng đồng cần được cập nhật, phân loại và khai thác thường xuyên. Khi có dữ liệu thực tiễn phong phú, cán bộ làm công tác thông tin sẽ có chất liệu xác thực để viết, nói, giải thích và phản bác. Dữ liệu đúng giúp lập luận chắc hơn; câu chuyện thật giúp thông tin gần hơn; kết quả cụ thể giúp niềm tin có cơ sở hơn.

Một hướng quan trọng khác là hình thành cơ chế phản ứng truyền thông phù hợp khi phát sinh vấn đề nhạy cảm ở cơ sở. Mỗi đơn vị cần xác định rõ ai nắm tình hình, ai cung cấp thông tin, ai phát ngôn, ai theo dõi dư luận, ai tổng hợp báo cáo, ai đề xuất hướng xử lý. Khi có vụ việc, cần bình tĩnh xác minh, phân loại mức độ, cung cấp thông tin ban đầu kịp thời, tránh im lặng kéo dài. Sự chậm trễ nhiều khi không phải vì thiếu thiện chí mà vì thiếu quy trình; do đó, chuẩn bị trước quy trình chính là cách giảm bị động trong đấu tranh tư tưởng.

Đồng thời, cần chú trọng bồi dưỡng kỹ năng viết chính luận và kỹ năng phản biện cho đội ngũ cán bộ, đảng viên ở cơ sở. Một bài viết có giá trị không chỉ nêu quan điểm đúng, mà phải biết phát hiện vấn đề, đặt vấn đề sắc, lựa chọn luận cứ tiêu biểu, chỉ ra bản chất sai trái của luận điệu cần phản bác và đề xuất giải pháp khả thi. Đội ngũ cơ sở có ưu thế là hiểu địa bàn, hiểu dân, có trải nghiệm trực tiếp; nếu được bồi dưỡng phương pháp, những trải nghiệm ấy sẽ trở thành chất liệu chính luận có sức thuyết phục cao.

Cần đề cao tính nhân văn trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Đấu tranh với quan điểm sai trái không đồng nghĩa với cực đoan trong cách diễn đạt; phản bác phải có lý lẽ, chứng cứ, thái độ bình tĩnh, tôn trọng sự thật và hướng tới thuyết phục. Đối với người dân còn băn khoăn, chưa hiểu đầy đủ, cần giải thích, đối thoại, hướng dẫn; đối với các hành vi cố tình xuyên tạc, kích động, chống phá, cần kiên quyết đấu tranh theo đúng quy định. Phân biệt đúng đối tượng sẽ giúp công tác tư tưởng vừa nghiêm khắc, vừa nhân văn, vừa hiệu quả.

Sau cùng, hệ sinh thái thông tin tích cực chỉ bền vững khi có sự tự giác tham gia của Nhân dân. Người dân không chỉ là đối tượng tiếp nhận thông tin, mà còn là chủ thể lan tỏa thông tin đúng, bảo vệ giá trị tốt đẹp và phản biện những biểu hiện lệch lạc trong cộng đồng. Muốn vậy, phải làm cho người dân thấy mình được tôn trọng, được cung cấp thông tin đầy đủ, được tham gia giám sát, được thụ hưởng kết quả phát triển. Khi Nhân dân trở thành trung tâm của công tác thông tin, nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ được bảo vệ bằng sức mạnh xã hội rộng lớn và bền chặt.

Một vấn đề cần nhấn mạnh là tính thuyết phục của tác phẩm chính luận và công tác tuyên truyền hiện nay phải dựa trên sự thật, lý lẽ và thực tiễn. Những bài viết, bản tin, chuyên đề bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cần tránh cách diễn đạt sáo mòn, chung chung, thiếu phát hiện. Cần đi sâu vào vấn đề mới, cách làm mới, bài học từ cơ sở, đồng thời chỉ rõ thủ đoạn xuyên tạc, điểm sai về lập luận, động cơ và hậu quả xã hội của các quan điểm sai trái. Chính luận phải vừa có chất lý luận, vừa có hơi thở cuộc sống.

Đối với các cơ quan, đơn vị ở cơ sở, việc tham gia cuộc thi chính luận cũng là dịp tự soi lại chất lượng công tác tư tưởng của mình. Mỗi bài dự thi không nên chỉ là sản phẩm để hoàn thành chỉ tiêu, mà cần là kết quả của quá trình quan sát thực tiễn, tổng kết kinh nghiệm, phát hiện vấn đề, đề xuất giải pháp. Khi tác phẩm xuất phát từ thực tiễn và quay trở lại phục vụ thực tiễn, cuộc thi sẽ góp phần nâng cao năng lực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng một cách thiết thực.

Trong kỷ nguyên phát triển mới, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải được tiến hành bằng bản lĩnh, trí tuệ và phương thức hiện đại. Càng trong môi trường số, càng cần giữ vững nguyên tắc; càng trước thông tin đa chiều, càng cần nâng cao năng lực phân tích, phản biện, định hướng; càng gần dân, càng phải tôn trọng sự thật, lắng nghe và phục vụ. Niềm tin của Nhân dân không thể được củng cố bằng mệnh lệnh, mà bằng kết quả cụ thể và sự chân thành trong từng việc làm.

Có thể khẳng định, xây dựng hệ sinh thái thông tin tích cực từ cơ sở là giải pháp căn cơ để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh mới. Hệ sinh thái ấy làm cho thông tin đúng đến với Nhân dân nhanh hơn, dễ hiểu hơn; làm cho những việc tốt được lan tỏa rộng hơn; làm cho những băn khoăn được giải thích sớm hơn; làm cho thông tin sai trái bị nhận diện và phản bác hiệu quả hơn. Đây là phương thức vừa mang tính chính trị, vừa mang tính văn hóa, vừa mang tính quản trị hiện đại.

Khi cơ sở chủ động thông tin, chủ động lắng nghe, chủ động phục vụ, chủ động đấu tranh với cái sai và chủ động lan tỏa cái đúng, nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ được bảo vệ bằng sức mạnh bền vững của thực tiễn. Khi người dân nhìn thấy chủ trương đúng được thực hiện tốt, chính sách nhân văn đi vào cuộc sống, cán bộ tận tụy với dân, cộng đồng đoàn kết và môi trường thông tin lành mạnh, thì mọi luận điệu xuyên tạc sẽ trở nên thiếu sức thuyết phục.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới vì vậy không phải là nhiệm vụ xa rời đời sống, mà bắt đầu từ từng bản tin chính xác, từng lời giải thích thấu đáo, từng chính sách được thực hiện công bằng, từng cán bộ biết nêu gương, từng người dân được lắng nghe, từng giá trị tích cực được lan tỏa. Đó là con đường để nền tảng tư tưởng của Đảng tiếp tục được khẳng định trong đời sống xã hội, được bảo vệ bằng niềm tin Nhân dân và được phát triển bằng sức mạnh đổi mới của thời đại.

Từ yêu cầu đó, mỗi tập thể ở cơ sở cần xem việc xây dựng hệ sinh thái thông tin tích cực là nhiệm vụ lâu dài, có chương trình, có phân công, có kiểm tra và có đánh giá. Cần hình thành thói quen làm việc mới: trước mỗi nhiệm vụ lớn phải có nội dung truyền thông; trong quá trình triển khai phải có kênh lắng nghe; sau khi thực hiện phải có tổng kết, lan tỏa kết quả và rút kinh nghiệm. Khi thông tin trở thành một phần của quản trị cơ sở, công tác tư tưởng sẽ không còn bị động mà trở thành năng lực thường xuyên của hệ thống.

Điều quan trọng nhất là mọi đổi mới phương thức đều phải hướng đến con người, phục vụ Nhân dân và củng cố niềm tin. Công nghệ chỉ là công cụ; nền tảng vẫn là bản lĩnh chính trị, đạo đức công vụ, tinh thần trách nhiệm và thực tiễn tốt. Một hệ sinh thái thông tin tích cực chỉ thật sự bền vững khi được nuôi dưỡng bằng sự thật, bằng trách nhiệm, bằng văn hóa và bằng những kết quả phát triển cụ thể mà Nhân dân cảm nhận được trong đời sống hằng ngày.

Với ý nghĩa đó, xây dựng hệ sinh thái thông tin tích cực từ cơ sở không chỉ là giải pháp truyền thông, mà còn là phương thức dân vận, phương thức quản trị và phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng bằng sức mạnh tổng hợp. Đó là sự kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, giữa truyền thống và hiện đại, giữa trực tiếp và trực tuyến, giữa “xây” và “chống”, giữa vai trò lãnh đạo của Đảng với sự tham gia chủ động của Nhân dân. Đây chính là hướng đi cần thiết để công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên phát triển mới.

THÔNG TIN NHÓM TÁC GIẢ

Họ và tên: LƯƠNG THỊ DANH - Trưởng nhóm

Sinh ngày:  10/10/1984 Chức vụ: ĐUV, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội

Đơn vị công tác: UBND xã Thượng Đức, thành phố Đà Nẵng

Số điện thoại: 0386.872.314

Họ và tên: LÊ THỊ NHI - Thành viên

Sinh ngày:  09/09/1988

Chức vụ: Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội

Đơn vị công tác: UBND xã Thượng Đức, thành phố Đà Nẵng

Số điện thoại: 0945.263.647